"Giresun'un çöp sorununa sunulan çözüm bilimsel, şeffaf ve denetlenebilir olmalı"

Çöplerin bir yerden alınıp başka bir yere taşınması, üzerinin toprakla kapatılması ya da sorun görünmez hale getirilerek geleceğe bırakılması bir atık yönetimi politikası değildir. Giresun'un ihtiyacı olan şey, yalnızca bugünün çöpünü nereye götüreceğimizi belirlemek değil, gelecek yılları da kapsayan, bilimsel verilere dayalı ve bütün aşamaları planlanmış bir katı atık yönetim sistemidir.

Katı Atık Birliği toplantısında gündeme gelen modern yakma ve enerji üretim tesisi seçeneğini bu çerçevede önemsiyoruz. Ancak bir çevre örgütü olarak bizim açımızdan herhangi bir yatırımın yalnızca modern veya teknolojik olarak tanımlanması yeterli değildir. Bir projenin gerçekten kamu yararına olup olmadığı, nasıl tasarlandığına, hangi standartlarla işletileceğine, çevreye etkilerinin nasıl denetleneceğine ve kamuoyuna ne kadar açık olduğuna bağlıdır. Bu nedenle söz konusu yatırımın daha ilk aşamasından itibaren bilimsel, şeffaf ve katılımcı bir süreç yürütülmesini talep ediyoruz.

ÖNCE VERİ, SONRA PROJE

Giresun'un günlük atık miktarı, atığın içeriği, nem oranı, kalorifik değeri, mevsimsel değişimi ve gelecekte oluşacak atık miktarı bilimsel olarak ortaya konulmadan tesis kapasitesi belirlenmemelidir.

Giresun'un coğrafi yapısı, nüfusu, yerleşim biçimi ve ulaşım koşulları dikkate alınarak gerçekçi bir fizibilite hazırlanmalıdır. Bu çalışma yalnızca tesisin ekonomik olarak kurulup kurulamayacağını değil,

* çevresel etkilerini,

* enerji verimliliğini,

* kül ve diğer atıkların yönetimini,

* baca gazı emisyonlarını,

* işletme maliyetlerini,

* belediyelere getireceği mali yükü,

* olası dışarıdan atık kabulünü bütün yönleriyle ortaya koymalıdır.

Hazırlanacak fizibilite ve teknik raporların kamuoyundan saklanmasını değil, anlaşılabilir biçimde paylaşılmasını bekliyoruz.

YAKMA, GERİ DÖNÜŞÜMÜN YERİNE GEÇMEMELİ

Atıkların enerji üretiminde değerlendirilmesi, geri dönüşümden vazgeçmenin gerekçesi haline getirilmemelidir.

Giresun'da öncelik, atığın oluşmasını azaltmak, kaynağında ayrı toplamak, yeniden kullanmak ve geri dönüştürülebilir malzemeleri ekonomiye kazandırmak olmalıdır. Yakma teknolojisi ancak geri kazanılması mümkün olmayan atıkların bertarafında tamamlayıcı bir yöntem olarak ele alınmalıdır. Aksi halde geri dönüşüme kazandırılabilecek malzemelerin de fırına gönderildiği bir sistem, modern atık yönetimi değil, yalnızca farklı yöntemle bertaraf anlamına gelir.

BACA GAZI VE KÜL KONUSU TARTIŞMASIZ OLMALI

Bir yakma tesisinde bizim açımızdan en önemli başlıklardan biri emisyonların kontrolüdür. Baca gazı içerisindeki başta dioksin, furan, ağır metaller ve diğer kirleticiler olmak üzere tüm emisyonlar sürekli ve güvenilir biçimde izlenmelidir. Ölçüm sonuçları yalnızca ilgili kurumların erişebildiği teknik veriler olarak kalmamalı, düzenli olarak kamuoyuyla paylaşılmalıdır. Ayrıca yakma sonucunda ortaya çıkacak taban külü ile filtre sistemlerinde tutulacak uçucu kül ve benzeri kalıntıların nasıl yönetileceği tesis faaliyete geçmeden önce açıkça ortaya konulmalıdır. Çöp ortadan kalkıyor denilerek geride kalan atıkların başka bir çevre sorununa dönüşmesine izin verilmemelidir.

BAŞKA İLLERİN ÇÖPÜ KONUSU AÇIKÇA PLANLANMALI

Tesisin ekonomik ve teknik açıdan sürdürülebilirliği için Giresun dışından atık kabul edilmesi gündeme gelecekse bunun da baştan açıkça ortaya konulması gerekir. Hangi illerden, ne kadar atık alınacağı, bunun hangi koşullarda yapılacağı, taşımanın çevresel etkileri, belediyelerin veya işletmecinin elde edeceği ekonomik gelir ve Giresun'un bu sistemden sağlayacağı kamu yararı kamuoyuna açıklanmalıdır.

Giresun'un kendi çöp sorununu çözmek amacıyla kurulacak bir tesisin, ilerleyen yıllarda kontrolsüz biçimde bölgesel bir çöp kabul merkezine dönüşmesine kesinlikle izin verilmemelidir.

YER SEÇİMİ EN AZ TEKNOLOJİ KADAR ÖNEMLİDİR

Giresun gibi vadileri, akarsuları, tarım alanları, fındık bahçeleri ve yoğun yerleşim alanları bulunan bir coğrafyada tesisin yeri büyük önem taşımaktadır. Yer seçimi yapılırken yalnızca arazi maliyeti veya ulaşım kolaylığı değil, su kaynakları, tarım alanları, yerleşim alanları, ekosistemler, hâkim rüzgâr yönleri ve ulaşım kaynaklı çevresel etkiler birlikte değerlendirilmelidir. Geçmişte atık yönetimi konusunda yapılan hataların yeni bir projede tekrarlanmaması için ÇED ve diğer çevresel değerlendirme süreçleri şeklen değil, gerçek anlamda işletilmelidir.

KAMUOYU SADECE SONUÇTAN HABERDAR EDİLMEMELİ

Giresun'un çöpü bütün yurttaşların ortak meselesidir. Bu nedenle yer seçiminin belirlenmesinden fizibiliteye, finansman modelinden ihale şartlarına, işletme süresinden atık kabul kriterlerine kadar bütün süreç kamuoyuna açık olmalıdır.

Özellikle kamu adına yapılacak uzun süreli sözleşmelerde, yatırım bedeli, işletme modeli, belediyelerin ödeyeceği ücretler, gelir paylaşımı, atık garantileri ve çevresel yükümlülükler açıkça ortaya konulmalıdır. Giresun halkının geleceğini ilgilendiren milyarlarca liralık bir yatırımın şartları kapalı kapılar ardında belirlenmemelidir.

ÇÖP SAHALARI UNUTULMAMALI

Yeni bir tesis kurulması, geçmişte kirletilmiş alanların kaderine terk edilmesi anlamına gelmemelidir. Aksu'dan Çavuşlu'ya kadar yıllar içerisinde atıklarla yüklenmiş alanların rehabilitasyonu da yeni atık yönetimi planının bir parçası olmalıdır. Giresun'un ihtiyacı yalnızca yeni çöpü yönetmek değil, geçmişten kalan çevresel yükleri de ortadan kaldırmaktır.

HARŞİT VADİSİ’NDE YER SEÇİMİ YENİDEN DEĞERLENDİRİLMELİDİR

Katı atık bertaraf ve enerji üretim tesisinin Harşit Vadisi içerisinde planlanıyor olması, yer seçimi konusunda ayrıca ve titizlikle değerlendirilmesi gereken önemli bir başlıktır.

Harşit Vadisi yalnızca bir ulaşım güzergâhı ya da üzerinde tesis kurulabilecek boş bir alan değildir. Vadinin içinden geçen akarsu sistemi, çevresindeki dereler, yeraltı ve yüzeysel su kaynakları, tarım alanları ve vadide yaşayan insanların doğrudan kullandığı doğal varlıklar birlikte değerlendirilmelidir. Özellikle atık kabulü, depolanması, yakılması ve yakma sonrasında ortaya çıkan kül ile diğer kalıntıların yönetimi sırasında oluşabilecek herhangi bir sızıntının su kaynaklarına ulaşma ihtimali en küçük olasılık dahi göz ardı edilmeden ele alınmalıdır. Bugün Giresun'un en önemli çevre sorunlarından biri su kaynaklarının korunmasıyken, yeni bir atık bertaraf tesisinin su havzaları ve akarsu sistemleriyle ilişkisi yeterince değerlendirilmeden hayata geçirilmesini doğru bulmuyoruz. Buradaki itirazımız tesisin teknolojisine değil, yer seçiminin kendisine ve bu seçimin yaratabileceği çevresel risklere yöneliktir. Bir atık bertaraf tesisi için yer belirlenirken uygun boş arazi yaklaşımı yeterli değildir. Alanın hidrolojik ve jeolojik özellikleri, yeraltı suyu hareketleri, yüzeysel su kaynakları, taşkın riski, hâkim rüzgâr yönleri, yerleşim alanlarına mesafesi, tarım alanları ve ulaşım güzergâhları birlikte değerlendirilmelidir.

Özellikle su kaynaklarına yakınlığı nedeniyle çevresel açıdan daha yüksek risk taşıyan bir alan yerine, katı atık bertaraf tesisleri için gerekli çevresel, hidrolojik, jeolojik, ulaşım ve güvenlik kriterlerini sağlayan alternatif bir alanın belirlenmesini talep ediyoruz. Giresun'un çöp sorununu çözmek adına bugün temiz olan bir su kaynağını veya vadinin ekolojik bütünlüğünü riske atmak kabul edilemez. Bu nedenle Harşit Vadisi’ndeki mevcut yer seçiminin kesinleşmiş bir karar gibi değerlendirilmemesi, farklı alternatif alanların bilimsel kriterlerle karşılaştırılması ve kamuoyuna sunulması gerektiğini düşünüyoruz.

Giresun'un çöpünü yönetmek zorundayız, ancak bunu suyumuzu, toprağımızı ve yaşam alanlarımızı riske atmadan yapmak zorundayız. Yer seçimi konusunda temel yaklaşımımız nettir: Tesis nereye yapılırsa yapılsın, önce çevre ve su güvenliği, sonra yatırım ve işletme kolaylığı gözetilmelidir.

BİZİM TALEBİMİZ AÇIKTIR

Tirebolu Çevre Kültür ve Turizm Derneği olarak çevre adına her yeni projeye koşulsuz karşı çıkmayı da, herhangi bir projeyi yeterince incelemeden desteklemeyi de doğru bulmuyoruz.

Ölçümüz nettir:

Bilimsel olacak.

Şeffaf olacak.

Kamu yararını gözeterek planlanacak.

Çevresel etkileri bağımsız biçimde denetlenecek.

Geri dönüşümün önüne geçmeyecek.

Atıkların bir çevre sorunundan başka bir çevre sorununa dönüşmesine izin vermeyecek. Ve bütün süreç Giresun halkının bilgisine açık olacak.

Giresun'un artık çöpünü bir sonraki vadeye, ilçeye veya kıyıya taşıyacak zamana ihtiyacı yoktur. Şehrimizin gerçek anlamda çağdaş bir atık yönetim sistemine ihtiyacı vardır. Modern yakma ve enerji üretim tesisi bu sistemin bir parçası olacaksa, doğru yerde konumlandığı bilimsel verilerle kanıtlanmış, çevre güvenliği en üst düzeyde sağlanmış, ekonomik şartları kamu yararına uygun ve bağımsız denetime açık bir model olması gerekir.

GİRESUN'UN ÇÖP SORUNUNU ÇÖZERKEN YENİ BİR ÇEVRE FELAKETİ YARATMAYALIM 

Geçmişte yapılan hataları tekrarlamadan, bugünün teknolojisini ve bilimin imkânlarını kullanarak, gelecek kuşaklara daha temiz bir Giresun bırakmak mümkündür.

Çöpü başka yere taşımak değil, atığı doğru yönetmek zorundayız. Bu nedenle ilgili tüm kurumları, belediyeleri, Katı Atık Birliği'ni, merkezi yönetimi ve yatırım sürecinde görev alacak tüm paydaşları şeffaf, katılımcı ve bilimsel bir süreç yürütmeye davet ediyoruz.

Tüm bu çevresel ve bilimsel kriterler gözetilmeden, Harşit Vadisi’nin su kaynakları ve ekolojik yapısı üzerindeki riskler yeterince değerlendirilmeden tesisin bu bölgede yapılması yönünde ısrar edilmesi halinde, bu kararın yalnızca teknik bir tercih olarak kalmayacağını, Tirebolu halkının yaşam alanlarını ve su kaynaklarını savunmak için demokratik ve hukuki tüm haklarını kullanarak bu karara karşı çıkacağını açıkça ifade ediyoruz.

Giresun'un geleceğini ilgilendiren bu konuda üzerimize düşen sorumluluğu yerine getirmeye, sürecin takipçisi olmaya ve kamuoyunu doğru bilgilerle bilgilendirmeye devam edeceğiz.

Giriş: 22 Ağustos 2026 | Güncelleme: 22 Ağustos 2026 | Okunma: 64

Kaynak: Tirebolu Çevre Kültür ve Turizm Derneği Yönetim Kurulu