"Bir emek ve fedakarlık hikayesi"

Bir zamanlar at, eşek ve katırlarla taşınan yükler, yıllar içinde kamyonlara, kamyonetlere ve minibüslere emanet edildi. Ancak değişen yalnızca ulaşım araçlarıydı, o yolların çilesi, emeği ve insan hikâyeleri hep aynı kaldı.

At, eşek ve katırlarla başlayan yolculuk

1960'lı ve 1970'li yıllarda, hatta 1980'lere uzanan dönemde, Doğankent'ten yaylalara ve köylere ulaşmak bugünkü kadar kolay değildi. Henüz yolların yeterince gelişmediği, motorlu araçların her yere ulaşamadığı yıllarda insanların en büyük yardımcıları atlar, eşekler ve katırlardı.

Yaylaya çıkacak erzaklar, ev eşyaları, yiyecekler ve günlük ihtiyaçlar bu hayvanlarla taşınırdı. Bazen de insanların sırtında taşınan yüklerle yollar aşılır, yokuşlar çıkılır, dereler geçilirdi. Her bir yolculuk sabır, güç ve dayanıklılık isterdi. Yağmur, çamur, soğuk ve sis, bu insanların yol arkadaşıydı.

O yıllarda yaylaya gitmek yalnızca bir yerden başka bir yere ulaşmak değildi. Aynı zamanda büyük bir emek, sabır ve dayanışma meselesiydi. Bir çuval unun, bir teneke yağın, birkaç parça ev eşyasının yaylaya ulaştırılması bile başlı başına bir uğraştı. İnsanlar bütün zorluklara rağmen geçimlerini sağlamak, ailelerinin ihtiyaçlarını karşılamak ve yayla hayatını sürdürmek için mücadele ederdi.

1970'lerden sonra motorlu araçlarla yeni bir dönem

1970'li yıllardan itibaren ulaşımda yeni bir dönem başladı. Kamyonlar, kamyonetler ve minibüsler yavaş yavaş yayla yollarında görülmeye başladı. Böylece hem yolcu taşımacılığı hem de yük nakliyeciliği farklı bir boyut kazandı.

Doğankent'ten hareket eden araçlar, köylere ve yaylalara uzanan yolları aşarak insanları ve onların ihtiyaçlarını taşıdı. Bir yanda yaylaya çıkmak isteyen yolcular, diğer yanda taşınmayı bekleyen çuvallar, erzaklar, ev eşyaları ve türlü ihtiyaç malzemeleri vardı.

Bugün sıradan görünen bir yolculuk, o yıllarda büyük bir mücadeleydi. Araçlar bozuk ve dar yollarda ilerler, sis bastırdığında görüş mesafesi azalır, yağışlı havalarda yollar çamura dönüşürdü. Bazen araçlar zorlanır, bazen yolculuk uzar, bazen de bir yerden başka bir yere ulaşmak saatler alırdı.

Buna rağmen direksiyon başındaki emektarlar yollarına devam ederdi. Çünkü onların taşıdığı yalnızca yolcu ve yük değildi, yaylalardaki hayatın devamlılığı, köylerle ilçe arasındaki bağ ve insanların birbirine ulaşma umudu da bu yolculukların bir parçasıydı.

Gücüktene'de çay molası, Çıkrık Düzü'n de navrun hesabı

Bu yolculukların kendine özgü gelenekleri ve unutulmaz anıları da vardı. Doğankent'ten yaylalara doğru yola çıkan araç sahipleri, Gücükten2e vardıklarında çoğu zaman sabah çayı molası verirlerdi. Yolun yorgunluğu, sabahın serinliği ve içilen bir bardak sıcak çay, yolculuğun vazgeçilmez duraklarından biriydi. Biraz dinlenilir, sohbet edilir, ardından yeniden yola koyulunurdu.

Çıkrık Düzü'ne gelmeden önce ise yük ve eşya taşıma ücretlerinin toplandığı bir başka durak bulunurdu. Araçlar uygun bir düzlüğe çekilir, taşınan yüklerin navrunu, yani nakliye ücreti hesaplanırdı.

O günlerin kendine has bir usulü vardı. Parası olan navrununu verir, o an ödeme imkânı bulunmayanlar ise borcunu deftere yazdırırdı. Çünkü herkes birbirini tanır, insanların sözüne ve güvenilirliğine değer verilirdi. Bugün küçük bir ayrıntı gibi görünen bu uygulama, aslında o dönemin toplumsal dayanışmasını ve karşılıklı güvenini anlatan önemli bir hatıradır.

Defterlere yazılan yalnızca borçlar değildi, o satırlarda insanların birbirine duyduğu güven, yılların tanışıklığı ve köy hayatının samimiyeti de vardı. Bir sonraki yolculukta hesap görülür, verilen sözler hatırlanırdı. Bu yönüyle navrun defterleri, geçmişin ekonomik hayatını olduğu kadar sosyal ilişkilerini de yansıtan birer hatıra niteliğindeydi.

Doğankent'in ve köylerin emektar yolcuları

Bu zorlu yolların hafızasında, yıllarca yolcu ve yük taşımış nice insanın adı bulunuyor. Her biri kendi imkânlarıyla, kimi zaman zor şartlar altında, Doğankent ile yaylalar ve köyler arasında ulaşımı sağlayarak önemli bir hizmet verdi.

Doğankent'ten Fol Osman, Kasapgilin Yaşar, Fahrigilin Hüseyin, İsmail ve Hacı, Çolkgilin Ahmet'in oğlu Lütfi, Cemal ve Temel, bu emek veren isimler arasında anılıyor.

Köylerden minibüsleri ve kamyonetleriyle yolcu ve yük taşıyan Ahmeto İhsan, Sako İsmail, Haşimo Ali, Nomangilin Durmuş, Bektaşo Cemil ve Doymuş köyünden İsak da bu hatıraların önemli isimleri arasında yer alıyor.

Elbette bu isimler, o yıllarda bu işi yapan emektarların yalnızca bir bölümünü oluşturuyor. Daha nice insan, kendi aracıyla, hayvanlarıyla veya sırtında taşıdığı yüklerle bu yolların çilesini çekti. Kimi yıllarca direksiyon başında çalıştı, kimi sabahın erken saatlerinde yola çıktı, kimi akşam karanlığı çökene kadar yük taşıdı.

Her birinin ayrı bir hikâyesi, ayrı bir hatırası ve anlatılmayı bekleyen nice yaşanmışlığı vardı. Kimi bu işi geçimini sağlamak için yaptı, kimi ailesinin rızkını kazanmak için direksiyon salladı. Ancak hepsinin ortak noktası, bölgenin ulaşımına katkıda bulunmaları ve insanların hayatını kolaylaştırmalarıydı.

Taşınan yalnızca yük değil, hayatın kendisiydi

Bugün geriye dönüp baktığımızda, o yılların kamyonlarını, kamyonetlerini ve minibüslerini yalnızca birer ulaşım aracı olarak değerlendirmek eksik olur. Bu araçlar, köylerin ve yaylaların dış dünyayla bağlantısını sağlayan önemli birer köprüydü.

Yaylaya çıkacak bir aile, ihtiyaç duyduğu eşyalarını bu araçlarla taşırdı. Köylüler, ilçe ile yaylalar arasındaki ulaşımda bu emektarlara güvenirdi. Bir yükün zamanında ulaşması, bazen bir ailenin bütün ihtiyaçlarının karşılanması anlamına gelirdi. Bir yolcunun güvenle varacağı yere ulaştırılması ise başlı başına bir sorumluluktu.

Bu insanlar sadece taşıma işi yapmıyorlardı. Aynı zamanda haberlerin, selamların, alışverişlerin ve insanların birbirine olan bağlılığının da taşıyıcısıydılar. Köylerin birbirinden kopmamasında, yayla hayatının sürmesinde ve günlük ihtiyaçların karşılanmasında önemli bir rol üstleniyorlardı.

Sisli yollarda ilerleyen bir kamyonun sesi, sabahın erken saatlerinde çalışan bir motorun gürültüsü, Gücükten'de içilen çayın sıcaklığı ve Çıkrık Düzü'nde navrun hesabı yapılan o eski günler, bir dönemin hafızasında yaşamaya devam ediyor.

Geçmişin emektarlarına bir vefa borcu

Zaman değişti, yollar gelişti, ulaşım imkânları arttı. Eskiden saatler süren yolculuklar bugün daha kısa zamanda yapılabiliyor. Teknoloji ilerledi, araçlar yenilendi, taşıma yöntemleri kolaylaştı. Ancak geçmişin zorlukları içinde çalışan insanların emeği unutulmamalı.

Çünkü bugünün kolaylıklarının ardında, dünün çileli yollarını aşan insanların alın teri var. Atıyla, eşeğiyle, katırıyla yük taşıyanlardan kamyon ve kamyonetlerin direksiyonuna geçenlere, minibüsleriyle yolcu taşıyanlardan kendi imkânlarıyla köylerin ihtiyaçlarını karşılayanlara kadar herkes bu hikâyenin bir parçasıdır.

Doğankent'ten yaylalara uzanan o yollar, yalnızca coğrafi mesafeleri birleştirmedi. İnsanları birbirine yaklaştırdı, köylerin hayatını sürdürmesine katkıda bulundu ve kuşaktan kuşağa aktarılacak hatıralar bıraktı.

Bugün bu emektarların bir kısmı aramızda, bir kısmı ise belki çoktan aramızdan ayrıldı. Fakat onların isimleri, yaşadıkları hikâyeler ve çektikleri zahmetler hafızalarda yaşatılmayı hak ediyor.

Bu yazı, Doğankent'ten yaylalara ve köylere yolcu ve yük taşıyan bütün emektarlara bir vefa selamıdır. Direksiyon başında ömür tüketenlere, hayvanlarıyla dağ yollarını aşanlara, yükleri sırtında taşıyanlara ve bu zorlu hayat mücadelesinin içinde yer alan herkese selam olsun. Onların hikâyeleri, yalnızca geçmişin anıları değil, aynı zamanda emeğin, sabrın, dayanışmanın ve insanlığın hikâyesidir. Sisli yollar belki bugün eskisi kadar zorlu değil. Ama o yollarda bırakılan ayak izleri, tekerlek izleri ve alın teri, Doğankent'in hafızasında yaşamaya devam ediyor. Geçmişin emektarlarını saygı, rahmet ve minnetle anıyoruz. İsimleri unutulmasın, hatıraları yaşatılsın, hikâyeleri gelecek nesillere aktarılsın.

Giriş: 18 Ekim 2026 | Güncelleme: 18 Ekim 2026 | Okunma: 323

Kaynak: Harsitvadisi.com