"Sağlıklı sınırlar profesyonel ilişkileri güçlendiriyor"

İş-yaşam dengesini kurarken hayır diyebilmek gerektiğini ifade eden Klinik Psikolog Seren Doğantekin, Birçok kişi için hayır kelimesi reddedilme, eleştirilme ya da sevilmeme korkusunu tetikleyen duygusal bir deneyimdir. dedi. Sürekli başkalarını memnun etmeye çalışmanın tükenmişlik ve duygusal yorgunluğa yol açabileceği uyarısında bulunana Doğantekin, sağlıklı sınır koymanın bencillik değil, hem kendi haklarını hem de karşı tarafın haklarını gözetebilmek olduğunu vurguladı. Doğantekin, kararlı ve saygılı iletişimin iş yaşamında profesyonel ilişkileri güçlendirdiğini ifade etti. 

Üsküdar Üniversitesi NPİSTANBUL Hastanesi Klinik Psikolog Seren Doğantekin, iş yaşamında sağlıklı sınırlar koyabilmenin, doğru şekilde hayır diyebilmenin ve iş-yaşam dengesini korumanın psikolojik iyi oluş için öneminden bahsetti. 

İş-yaşam dengesinde amaç, zamanı eşit bölüştürmek değil

Psikolojide iş-yaşam dengesinin, bireyin iş yaşamı ile özel yaşamındaki sorumluluklarını, ihtiyaçlarını ve rollerini birbirini tüketmeden sürdürebilmesi olarak tanımlandığını dile getiren Klinik Psikolog Seren Doğantekin, Burada amaç, zamanı eşit bölüştürmekten çok, kişinin hem üretken olabildiği hem de dinlenebildiği sürdürülebilir bir yaşam kurabilmesidir. dedi.

Dengenin bozulduğu durumlarda kronik stres, tükenmişlik sendromu, kaygı, depresif belirtiler, uyku sorunları ve ilişki çatışmalarının daha sık görüldüğünü ifade eden Doğantekin, uzun vadede iş performansının da olumsuz etkileneceğini kaydetti.

Hayır demek, birçok kişi için sevilmeme korkusunu tetikliyor

Hayır demenin aslında yalnızca bir sözcük olmadığını vurgulayan Seren Doğantekin, Birçok kişi için reddedilme, eleştirilme ya da sevilmeme korkusunu tetikleyen duygusal bir deneyimdir. dedi.

Doğantekin, Çocuklukta sevgiyi daha çok uyumlu olmak, fedakârlık yapmak ya da başkalarını memnun etmek üzerinden deneyimleyen bireyler, yetişkinlikte de kendi ihtiyaçlarını geri plana atmaya daha yatkın olabilirler. Bunun yanında çatışmadan kaçınma eğilimi, suçluluk duygusu, düşük özsaygı ve onaylanma ihtiyacı da sınır koymayı zorlaştıran önemli etkenlerdir. Kişi hayır dersem beni yanlış anlarlar ya da iyi bir çalışan ya da iyi bir insan olamam gibi düşünceler geliştirebilir. şeklinde konuştu.

İyi insan olma çabası, kişinin kendi sınırlarını ihlal etmesine neden olabilir

Bencilliğin kişinin yalnızca kendi ihtiyaçlarını önemseyip başkalarının haklarını göz ardı etmesi olduğun aktaran Doğantekin, Sağlıklı sınır koymak ise hem kendi haklarını hem de karşı tarafın haklarını gözetebilmektir. Psikolojik açıdan sağlıklı sınırlar, ilişkileri zayıflatmaz, aksine daha açık, dürüst ve güvenilir hale getirir. dedi.

İyi insan olma algısının, bireylerin kendi sınırlarını ihlal etmesine neden olabildiğine değinen Doğantekin, Özellikle herkesi mutlu etmeliyim, kimseyi kırmamalıyım veya fedakârlık yaparsam değer görürüm gibi katı inançlar, kişinin sürekli kendi ihtiyaçlarını ertelemesine neden olabilir. Zamanla bu durum tükenmişlik, öfke birikimi ve duygusal yorgunluk yaratabilir. uyarısında bulundu.

İlk kez sınır koyarken suçluluk hissetmek, değişim sürecinin doğal bir parçası 

İlk kez sınır koymaya başlayan kişilerin bazı zorluklarla karşılaşabileceğine işaret eden Seren Doğantekin, şunları söyledi: İlk sınırlar genellikle en zor olanlardır. Çünkü çevre, kişinin yıllardır sürdürdüğü uyumlu davranış biçimine alışmıştır. Bu nedenle şaşırma, itiraz etme veya eski düzeni devam ettirmeye çalışma gibi tepkiler görülebilir. Kişi ise yoğun suçluluk hissedebilir ve acaba fazla mı tepki verdim diye düşünebilir. Ancak bu süreç değişimin doğal bir parçasıdır. Sınırlar tutarlı, sakin ve saygılı bir şekilde sürdürüldüğünde hem kişi kendine daha fazla saygı duymaya başlar hem de çevresi zamanla bu yeni iletişim biçimine uyum sağlar. 

Hayır demenin değil, nasıl söylendiğinin önemi büyük

İş yaşamında önemli olanın sadece hayır demek olmadığını kaydeden Doğantekin, Önemli olan bunu nasıl söylediğimizdir. dedi.

Kararlı ama saygılı bir iletişim dili kullanılması gerektiğini hatırlatan Doğantekin, Suçlayıcı ya da savunmacı olmadan mevcut iş yükünü açıklamak ve gerekirse alternatif sunmak etkili bir yaklaşımdır. Örneğin, Bu görevi de üstlenirsem mevcut işlerimin kalitesi düşebilir. Öncelikleri birlikte değerlendirebilir miyiz şeklindeki bir ifade hem çözüm odaklıdır hem de profesyonel sınırları korur. Kararlı iletişim, kişinin hem kendisine hem de karşısındaki kişiye saygı duymasını sağlar. diye konuştu.

Söylenemeyen hayır, pasif-agresif davranışlara dönüşebilir

Doğrudan sınır koyamayan kişilerin çoğu zaman istemedikleri sorumlulukları kabul ettiklerine dikkat çeken Seren Doğantekin, Ancak bastırılan öfke tamamen ortadan kalkmaz, farklı yollarla kendini gösterir. İşleri geciktirmek, isteksiz çalışmak, alaycı konuşmalar yapmak, iletişimi kesmek veya sessiz tepki vermek pasif-agresif davranışlara örnek olabilir. Aslında kişi söyleyemediği hayır'ı davranışlarıyla ifade etmeye çalışmaktadır. dedi.

Bazı kişilik özelliklerinin sınır koymayı kolaylaştırabildiğini ya da zorlaştırabildiğini ifade eden Doğantekin, sözlerini şöyle tamamladı: Ancak hayır diyebilmek büyük ölçüde öğrenilebilen bir iletişim becerisidir. Kararlı iletişim becerileri geliştirildikçe kişi duygu ve düşüncelerini daha rahat ifade etmeyi öğrenir. Küçük adımlarla başlamak, suçluluk duygusunu fark etmek ve her hayır'ın ilişkiyi bozmayacağını deneyimlemek bu gelişim sürecini destekler. Gerektiğinde psikolojik destek almak da bu becerinin kazanılmasına katkı sağlayabilir.

Giriş: 07 Temmuz 2026 | Güncelleme: 07 Temmuz 2026 | Okunma: 66

Kaynak: Meryem Agan