"Ramazan'da sosyal medya kullanımı arttı"

Türkiye genelini kapsayan araştırma, Ramazan ayında sosyal medya kullanımının arttığını gösterdi. Araştırmaya katılanların yüzde 56'sı sosyal medyayı her gün 1 ila 3 saat arasında kullandığını belirtirken, yaklaşık yüzde 22'si ise sosyal medyayı günde 4 saatten fazla kullandığını söyledi. Ramazan ayında iftar ve sahur yemeklerinin sosyal medyada paylaşılmasını onaylıyor musunuz? sorusuna ise yüzde 65,7'si Onaylamıyorum cevabını verdi. 

Üsküdar Üniversitesi ile Sosyal Medya ve Dijital Güvenlik Eğitim Araştırma Merkezi (SODİMER) ortaklığında Ramazan'da sosyal medya kullanım araştırması yapıldı. Bireylerin Ramazan ayındaki sosyal medya kullanım alışkanlıklarını belirlemeyi amaçlayan araştırmaya Türkiye genelinden 537 katılımcı katıldı. Katılımcıların 316'sı yüzde 58,8 oranla kadınlardan oluşurken, çalışmaya katılan 221 erkek katılımcıların yüzde 41,2'sini oluşturdu. 15-65 arasındaki katılımcıların yaş ortalaması 34,6 oldu. Katılımcıların 279'u yüzde 52 oranla evlilerden ve 258'i de yüzde 48 oranında bekarlardan oluştu. 

Üsküdar Üniversitesi Öğretim Üyesi, SODİMER Bilim Kurulu Üyesi Doç. Dr. Aylin Tutgun Ünal ile SODİMER Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan yönetiminde gerçekleşen araştırmada pek çok sonuca ulaşıldı. 

Araştırmada, cinsiyet, yaş, medeni durum, öğrenim düzeyi gibi demografik soruların yanında, sosyal medya kullanım alışkanlıkları ve tercihleri, WhatsApp kullanım alışkanlıkları, günün hangi vaktinde daha çok kullanıldığı ve nelerin paylaşıldığı gibi soruların yanında dini içeriklere ve iftar saati, namaz saati, fitre miktarı gibi birtakım bilgilere ulaşma aracı olarak sosyal medyanın kullanılıp kullanılmadığı da araştırıldı. 20 sorudan oluşan anketin sonuçları şu şekilde oldu:

Ramazan'da sosyal medya kullanımı arttı

Araştırmada ilk olarak kullanıcıların sosyal medya kullanımlarının ramazan ayında nasıl değiştiği araştırıldı. Bu amaçla katılımcılara yöneltilen Ramazanda sosyal medya kullanım süreniz arttı mı? sorusuna bireylerin yüzde 81'i evet yanıtı verdi. 

Ramazan'da sosyal medya kullanımı 4 saate kadar çıkıyor

Araştırmaya katılan bireylerin yüzde 56'sı sosyal medyayı her gün 1 ila 3 saat arasında kullandığını belirtirken, yaklaşık yüzde 22'si ise sosyal medyayı günde 4 saatten fazla kullandığını belirtti.

Ramazan'da en çok kullanılan sosyal medya platformu Instagram oldu

Katılımcılara sosyal medya uygulamalarının hangilerini kullandıkları sorulup çok seçenekli olarak cevaplandırmaları istendiğinde ise, birinci sırada Instagram geldi (yüzde 83,4). İkinci sırada Youtube (yüzde 73,3), üçüncü sırada ise Twitter gelmiştir (yüzde 53,4). Facebook kullanım oranı yüzde 40,5, Linkedin yüzde 24,1, Pinterest yüzde 17,4, Tik Tok yüzde 9,5, Snapchat yüzde 9,1, olarak bulundu.

SODİMER Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan ve Doç. Dr. Aylin Tutgun Ünal araştırma sonuçlarını değerlendirdi. 

Daha önce 2017 yılında SODİMER Başkanı Prof. Dr. Levent Eraslan'ın yaptığı Ramazan'da sosyal medya kullanımı araştırması yaşları 21-55 arasında değişen 174 üniversite öğrencisi ve mezunu ile yürütülmüştü. 2017'deki araştırma sonucunda da yine görsel temalı sosyal medya araçlarının daha çok tercih edildiği görüldü. Sosyal medya platformlarında Instagram ve Youtube ön plana çıkmış, WhatsApp mesajlaşma/iletişim aracı olarak oldukça sık kullanıldığı belirlenmişti. 2022 araştırmasında da benzer sonuçlar görülürken, Twitter kullanımının da yüzde 50'lerde seyrettiği belirlendi. 2022 araştırmasında, güncel haber takip oranı yüzde 50'nin üzerindedir. Böylece birinci ağızdan haber alma aracı haline gelen sosyal medya uygulaması Twitter kullanımının da yükselişte olduğu ve 3. Sırada kullanılan sosyal medya platformu olduğu görüldü.

Eraslan'ın yürüttüğü önceki araştırmada grubun neredeyse tamamı Ramazan'da iftar ve sahur yemeklerinin sosyal medyada paylaşılmasını eleştirerek, bu durumu yanlış ve gereksiz bulmuştu. 2022'de de çoğunluk eleştirse de yüzde 25'lik bir grubun aşırıya kaçılmadığı durumda olabilir yanıtı verdiği görüldü. Onaylamayanlar yüzde 65,7 oranında oldu. 

Araştırmada dini içeriklerin sosyal medyadan öğrenilmesi durumu da 2017'den bu yana süregelmiş olduğu ortaya çıktı. 2022 araştırmasında; katılımcıların yarıya yakını Ramazan ayı sürecinde, zekât miktarı hesaplama, fitre, sadaka verecek kişi arama, bayram namazı saati öğrenme gibi birçok sorunun cevabını sosyal medyada aradığını belirtti.

2022 yılı araştırma sonuçları şu şekilde ortaya çıktı:

Ramazan'da sosyal medya kullanım süreleri:

1 saatten az: yüzde 16,6 (89 kişi)

1-3 saat yüzde 56,1 (301 kişi)

4-6 saat: yüzde 22,3 (120 kişi)

7 saatten fazla: yüzde 5 (27 kişi)

Durum incelendiğinde, günde 4 saat ve üzeri sosyal medya kullanım oranı yüzde 20'yi geçmektedir. 7 saat ve üzeri, tüm gününü neredeyse sosyal medyada geçirenlerin sayısı 27 kişidir (yüzde 5).

Kullanılan Sosyal Medya Uygulamaları:

Instagram: yüzde 83,4

Youtube: yüzde 73,3

Twitter: yüzde 53,4

Facebook: yüzde 40,5

LinkedIn: yüzde 24,1

Pinterest: yüzde 17,4

Tik Tok: yüzde 9,5

Snapchat: yüzde 9,1

Sosyal medya uygulamalarının hangilerini kullandıkları sorulup çok seçenekli olarak cevaplandırmaları istendiğinde ise, birinci sırada Instagram geldi. (yüzde 83,4). İkinci sırada Youtube (yüzde 73,3), üçüncü sırada ise Twitter yer aldı. (yüzde 53,4). Facebook kullanım oranı yüzde 40,5, Linkedin yüzde 24,1, Pinterest yüzde 17,4, Tik Tok yüzde 9,5, Snapchat yüzde 9,1, olarak bulundu. Ramazan'da sosyal medya grafiği aşağıdaki gibi oldu:

Birinci sırada kullanılan sosyal medya uygulamaları:

Instagram: yüzde 56,1 

Twitter: yüzde 19,9

Youtube: yüzde 11,4

Facebook: yüzde 7,3

LinkedIn: yüzde 3,3

Diğerleri yüzde 1'in altında ilk sırada tercih ediliyor.

Hangi vakitte daha çok sosyal medyayı kontrol edersiniz?

Bütün zaman dilimlerinde kontrol ederim, fark etmez: yüzde 34,8

Sabah ile iftar arasında: yüzde 30,4

İftar ve sahur arasında: yüzde 28,9

Sahurdan sonraki zaman diliminde: yüzde 6  

Hangi vakitte daha çok sosyal medyayı paylaşımı yaparsınız?

Bütün zaman dilimlerinde kontrol ederim, fark etmez: yüzde 39,4

Sabah ile iftar arasında: yüzde 26,1

İftar ve sahur arasında: yüzde 30,8

Sahurdan sonraki zaman diliminde: yüzde 3,7        

Ramazan ayında iftar ve sahur yemeklerinin sosyal medyada paylaşılmasını onaylıyor musunuz?

Onaylamıyorum: yüzde 65,7

Onaylıyorum: yüzde 8,9

Aşırıya kaçılmazsa onaylıyorum: yüzde 25,5  

Ramazan ayında sosyal medya kullanım süreniz sizce arttı mı?

Evet, arttı: yüzde 81 

Hayır, artmadı: yüzde 16,2

Ramazan ayında sosyal medya kullanımımı askıya alırım: yüzde 2,8

İftar öncesi sosyal medya kullanım amaçları

Haber takibi yapmak: yüzde 54,7

İş amaçlı: yüzde 34,1

Dizi/film izlemek: yüzde 25,7

Yemek tarifi incelemek: yüzde 24,1

Müzik dinlemek: yüzde 23,7

Başkalarını takip etmek: yüzde 22,6

İftar, sahur, namaz saatleri gibi bilgileri öğrenmek: yüzde 15,1

Fotoğraf, video çekip paylaşmak: yüzde 11,6

Dijital oyun oynamak: yüzde 11,4

İlahi, dua, dini içerikleri incelemek: yüzde 11

Spor içerikleri: yüzde 10,6

Din adamlarını takip etmek: yüzde 4,9

Özlü sözler (veciz, düşünür sözleri): yüzde 4,9

Diğer seçeneği: yüzde 1'in altında

İftar sonrası sosyal medya kullanım amaçları

Haber takibi yapmak: yüzde 51,3

İş amaçlı: yüzde 31,9

Dizi/film izlemek: yüzde 30,8

Yemek tarifi incelemek: yüzde 8,4

Müzik dinlemek: yüzde 23,5

Başkalarını takip etmek: yüzde 24,6

İftar, sahur, namaz saatleri gibi bilgileri öğrenmek: yüzde 7,5

Fotoğraf, video çekip paylaşmak: yüzde 11,4

Dijital oyun oynamak: yüzde 13,1

İlahi, dua, dini içerikleri incelemek: yüzde 8,4

Spor içerikleri: yüzde 10,6

Din adamlarını takip etmek: yüzde 5,4

Özlü sözler (veciz, düşünür sözleri): yüzde 5,4

Diğer seçeneği: yüzde 1'in altında

İftar öncesi ve iftar sonrası sosyal medya kullanım amaçlarını karşılaştırdığımızda, iftar öncesi katılımcıların haber takip oranı (yüzde 50'lerde) ile iş amaçlı kullanımlarında (yüzde 30'larda) çok farklılık görünmese de yemek tarifi inceleme amacıyla iftar öncesi kullanım oranı yüzde  24,1 iken iftar sonrası bu oran yüzde 8,4'e düştü. 

Dizi/film izleme oranlarında iftar sonrasında artış gözlendi. İftar öncesi yüzde 25,7 olan bu oran, iftar oranı 30,8 olmaktadır. Bununla birlikte müzik dinleme oranlarında farklılık olmamaktadır. Müzik dinleme alışkanlıkları iftar öncesi veya sonrasında farklılaşmadı.

Dini amaçlarla sosyal medya kullanımı iftar öncesi daha fazla olduğu ortaya çıktı. İftar vakti, sahur vakti, namaz saatleri gibi bilgilerin kontrolü iftar öncesinde yüzde 15,1 (81 kişi) iken, iftar sonrasında yüzde 7,5'e (40 kişi) düşmektedir. Yine ilahi, dua ve dini içeriklerin iftar öncesinde takip edilme oranı daha yüksektir (yüzde 11, 59 kişi). İftar sonrasında, yüzde 8,4 (45 kişi) oranında dini içerikler takip edildi. 

Dijital oyun oynama iftar sonrasında biraz daha yükselmektedir. İftar öncesi yüzde 11,4 iken iftar sonrasında bu oran yüzde 13,1 olmaktadır. Spor takibi, fotoğraf çekip paylaşmak gibi aktivitelerin iftar öncesi ve sonrasında farklılaşmadığı görüldü.

Whatsapp kullanımı

Mesajlaşmak / İletişi kurmak: yüzde 92,9

Görüntülü arama: yüzde 5,4

4 kişi en çok başkalarının hikâye/ durumlarını kontrol etmek amacıyla kullandığını belirtmiş, 3 kişi ise klasik (görüntüsüz) aramalarını whatsapp kullanarak yaptığını belirtmiştir.

Ramazan ayında sosyal medya kullanımınız farklılaştı mı?

Evet, farklılaştı: yüzde 21,7

Farklılık olmadı: yüzde 78,3

Ramazan ayında sosyal medya kullanımında ne gibi farklılıklar oldu?

Daha az kullanıyorum: yüzde 17,4

Kullanım zamanının/vakit diliminin değiştiğini: yüzde 12,1

Paylaştığım içerikler değişti: yüzde 4,5

Daha fazla kullanıyorum: yüzde 8

Ramazan ayında din adamlarının sosyal medya hesaplarını takip eder misiniz?

Evet takip ederim: yüzde 18,8 

Hayır takip etmem: yüzde 81,2

Ramazan ayı sürecinde, zekât miktarı hesaplama, fitre, sadaka verecek kişi arama, bayram namazı saati öğrenme gibi birçok sorunun cevabını sosyal medyada arar mısınız?

Evet: yüzde 42,2

Hayır: yüzde 57,8

Ramazan ayında dizi ya da film izleme alışkanlıklarında değişiklik oldu mu?

Artış gösterdi: yüzde 11,6

Artış göstermedi: yüzde 75,2 

Ramazan'da dizi/film izlemiyorum: yüzde 13,2

Giriş: 21 Nisan 2022 | Güncelleme: 21 Nisan 2022 | Okunma: 411

Kaynak: Ali Aksoy