"Evliya Yanı Sol Ahmet, Pir Ali ve Ailesine Dair Rivayetler"

Bu bölge, Pir Ali ve ailesine ilişkin anlatıların, sözlü tarih geleneğinin ve ziyaret kültürünün önemli merkezlerinden biridir.

Sol Ahmet'in Kabri

Bugün Osmano Mehmet'in oğlunun tasarrufunda bulunan arazide, Pir Ali'nin kardeşi olduğu rivayet edilen Sol Ahmet'in mezarının bulunduğuna inanılmaktadır. Bölge halkı tarafından bu mezar yıllardır ziyaret edilmekte ve manevi bir ziyaretgâh olarak görülmektedir.

Sol Ahmet'in hayatına dair yazılı kaynaklar oldukça sınırlı olmakla birlikte, sözlü anlatımlarda onun Pir Ali ile birlikte bölgede yaşamış, halk arasında saygı duyulan kişilerden biri olduğu aktarılmaktadır.

Zedef ve Veli'nin Hikâyesi

Yörede anlatılan rivayetlere göre Zedef, Pir Ali'nin oğlu Pirivelet (Veli) ile nişanlıdır. Ancak düğün gerçekleşemeden büyük bir felaket yaşanır.

Anlatılanlara göre Haramiler tarafından Tepealan Yaylası baskına uğrar. Bu saldırı sırasında Zedef, Kelerli mevkiinde öldürülür. Kabri ise Ocak'ın yanında bulunan eski mezarlıkta yer almaktadır.

Bu olay, bölge halkının hafızasında derin iz bırakmış ve nesilden nesile aktarılan acı bir hatıra olarak günümüze kadar ulaşmıştır.

Teberik Taşı ve Veli'nin Mezarı

Ocak yanındaki eski mezarlıktan zaman içerisinde, şifa ve bereket getirdiğine inanılarak teberik (hatıra ve kutsal emanet olarak kabul edilen taş veya toprak) alınmıştır.

Halk arasında anlatılanlara göre bu taşın bulunduğu kayanın dibinde Pirivelet (Veli) yatmaktadır. Başka bir rivayete göre ise kayanın arka tarafında bulunan üç mezardan birinin Veli'ye, diğerinin Zedef'e ve üçüncüsünün ise onlara eşlik eden sadık köpeğe ait olduğu düşünülmektedir.

Bu üç mezar, bugün dahi yöre halkının dikkatini çeken ve ziyaret ettiği yerlerden biri olarak bilinmektedir.

Pir Ali'nin Mülkleri ve Yaylaları

Sözlü kaynaklara göre Pir Ali'nin bölgede geniş kullanım alanları bulunmaktaydı. Bunlar arasında,

Çatakçayır Yaylası'nda Pir Ali Harmanı olarak bilinen alan,

Tepealan Yaylası'ndaki yaylaklar,

Merek Gözü mevkiindeki merekler (otlak ve samanlık alanları) yer almaktadır.

Bu yer adlarının günümüze kadar ulaşması, Pir Ali'nin bölgede uzun yıllar etkili bir şahsiyet olarak hatırlandığını göstermektedir.

Pir Ali'nin Kabri Hakkındaki Rivayetler

Pir Ali'nin kesin olarak nerede medfun bulunduğu bilinmemektedir. Yörede en yaygın anlatı, kabrinin Kurban Tepesi üzerinde bulunduğu yönündedir. Ancak bugüne kadar bunu kesin olarak doğrulayan yazılı bir belge veya kitabe tespit edilememiştir.

Bu nedenle Pir Ali'nin mezar yeri konusunda farklı rivayetler yaşamaya devam etmektedir.

Harşıt Vadisi ve Güvenç Abdal ile İlişkisi

Yöre halkı arasında anlatılan rivayetlerde Pir Ali'nin, Harşıt Vadisi'nde önemli bir manevi şahsiyet olarak kabul edilen Güvenç Abdal ile aynı tasavvuf geleneği içerisinde değerlendirildiği ifade edilmektedir.

Bazı anlatımlarda Güvenç Abdal'ın, halk arasında Halil-i Hüseyin'den sonra ikinci halife olarak anıldığı belirtilmektedir. Bununla birlikte bu bilgi, tarihî belgelerle doğrulanmış bir veri olmaktan ziyade sözlü kültürde yaşayan bir inanç ve rivayet niteliği taşımaktadır.

Sonuç

Evliya Yanı Sol Ahmet ve Kardeşi Pir Ali hakkında günümüze ulaşan bilgiler büyük ölçüde sözlü tarih geleneğine dayanmaktadır. Sol Ahmet, Pir Ali, Pirivelet (Veli) ve Zedef'e ilişkin anlatılar, Çatalağaç Köyü, Tepealan Yaylası, Çatakçayır Yaylası ve Harşıt Vadisi çevresinde yaşayan insanların ortak hafızasında önemli bir yer tutmaktadır.

Bu rivayetler yalnızca belirli kişilerin hikâyesini anlatmakla kalmayıp, aynı zamanda bölgenin kültürel mirasını, ziyaret geleneğini ve manevi hayatını da yansıtmaktadır. Gelecekte yapılacak arşiv çalışmaları, vakıf kayıtları, Osmanlı tahrir defterleri ve saha araştırmalarıyla bu anlatıların tarihî yönlerinin daha ayrıntılı biçimde ortaya konulması mümkün olabilecektir.

Giriş: 01 Ağustos 2026 | Güncelleme: 01 Ağustos 2026 | Okunma: 84

Kaynak: Harsitvadisi.com