"Çocuklarda Düşmeyen Ateş ve Geçmeyen Yorgunluğa Dikkat"

Çocuklarda ilaç kullanımına raÄŸmen düşmeyen ateÅŸ, geçmeyen yorgunluk ve ciltte morartılar hastalığın en belirgin belirtilerini oluÅŸtururken, erken tanı ve doÄŸru tedavi planlaması lösemi ile mücadelede önemli rol oynuyor. Memorial ÅžiÅŸli / AtaÅŸehir Hastaneleri Çocuk Hematoloji ve Onkoloji Bölümü'nden Prof. Dr. Betül Tavil, Dünya Lösemili Çocuklar Haftası dolayısıyla lösemi ve tedavi yöntemleri hakkında bilgi verdi. 

Lösemi, Yunanca beyaz anlamına gelen leukos ve kan anlamına gelen haima kelimelerinin birleÅŸiminden elde edilmiÅŸ ve hastalığı adlandırmak için kullanılmıştır. Halk arasında kan kanseri olarak adlandırılır.  Çocukluk çağı kanserleri görülme sıklığı açısından deÄŸerlendirildiÄŸinde ilk sırada lösemiler yer alır. EriÅŸkinlerden farklı olarak çocukluk çağında lösemilerin büyük çoÄŸunluÄŸu Akut Lenfoblastik Lösemi (ALL) daha sık gözlenir. Akut Lenfoblastik Lösemi, çocukluk çağı lösemilerinin yüzde 80 kadarını oluÅŸturan ve çocukluk çağında en sık görülen lösemidir. ALL görülme sıklığı özellikle 2-5 yaÅŸ arasında artış göstermektedir. ALL erkeklerde kızlara göre daha fazla saptanır. 

Hamilelik döneminde de dikkatli olmak gerekiyor

Çocukların önemli bir çoÄŸunluÄŸunda lösemi geliÅŸimini açıklayabilecek bir risk faktörü yoktur. Ancak bazı olgularda kalıtsal ve çevresel risk faktörleri saptanabilir. Bebek anne karnındayken alkol, pestisidler, benzen gibi toksik maddelere maruz kalınması, bazı yiyecekler, viral enfeksiyonlar ve radyasyona maruziyet lösemiye yol açabilir. ÇeÅŸitli kromozom anomalileri lösemiye yatkınlığa yol açar. ÖrneÄŸin Down sendromlu (trizomi 21)  çocuklarda lösemiye yatkınlık artmıştır. Genetik faktörler dışında, çevresel faktörler de lösemi geliÅŸmesinde önemlidir. Çevresel risk faktörleri arasında iyonize radyasyon, bazı ilaçlar, petrol ürünleri, benzen gibi organik maddeler, herbisid ve pestisidler sayılabilir. 

Bu belirtileri önemseyin

Löseminin belirtileri şöyle sıralanabilir: 

•İlaçlara rağmen düşmeyen ateş veya titreme

•Kalıcı yorgunluk, halsizlik

•Sık veya şiddetli enfeksiyonlar

•Kilo vermek

•Şişmiş lenf düğümleri, karaciğer veya dalak büyümesi

•Kolay kanama veya morarma

•Burun ve diş eti kanamaları, boyun ve koltuk altı lenf bezlerinde, karında şişlik, diş etlerinde kabarma

•Ciltte küçük kırmızı lekeler (peteşiler)

•Özellikle geceleri aşırı terleme

•Kemik ağrısı veya hassasiyet

Akut löseminin baÅŸlangıç bulguları kısa sürelidir ve farklılıklar gösterebilir. Hastalarda sıklıkla iÅŸtahsızlık, halsizlik, yorgunluk, aralıklı ateÅŸ, kemik aÄŸrısı ve beniz solukluÄŸu gibi tablolar görülür. Hastalık ilerledikçe kemik iliÄŸi yetmezlik bulguları ve kemik aÄŸrıları belirgin hale gelir. Lenf bezlerinde büyüme, karaciÄŸer ve dalak büyüklüğü, testislerde büyüme, solunum sıkıntısı, baÅŸ aÄŸrısı ve kusma gibi santral sinir sistemi bulguları geliÅŸir. Fizik muayenede solukluk, halsizlik, üzerine basmakla solmayan deri döküntüsü, deride morartılar, lenf bezinde ÅŸiÅŸlikler, kemik veya eklem aÄŸrıları genellikle vardır. Solunum sıkıntısı geliÅŸebilir. Hastaların bazılarında tanıda santral sinir sistemi bulguları izlenebilir. Bazı hastalarda böbrek yetmezliÄŸi, kemik tutulumu, kardiyak tutulum da gerçekleÅŸebilir. 

Kemik iliği incelemesi çok önemli

Kemik iliÄŸi yetmezliÄŸine ait bulgular (anemi, trombositopeni, lökopeni veya lökositoz) ve periferik kan bulguları lösemiyi düşündürür. Hastanın klinik tablosu ve laboratuvar tetkiklerinin sonuçları dikkatlice deÄŸerlendirilmelidir. Lösemiden şüphelendiÄŸinde öncelikle kemik iliÄŸi incelemesi yapılmalıdır. Kemik iliÄŸi aspirasyonu lösemi tanısının konulmasında en deÄŸerli yöntemdir. Kemik iliÄŸinde yüzde 30'dan fazla lenfoblast adı verilen kanser hücrelerinin görülmesiyle ALL ve yüzde 20'den fazla miyeloblast adı verilen kanser hücrelerinin görülmesiyle AML tanısı konulur. 

Kemik iliği nakli hayat kurtarıyor

Lösemi mutlaka tedavi edilmesi gereken bir hastalıktır. Çocuklarda lösemiye ait belirtiler görüldüğünde vakit kaybedilmeden kan hastalıkları ile onkoloji konusunda uzman bir doktor ve tam donanımlı bir hastaneye başvurulmalıdır. Son yıllarda modern tedavi yöntemleri sayesinde lösemi hastalarında yaşam kalitesi ve süresi artmaktadır. Özellikle kemik iliği nakli bazı hastalarda hayat kurtarıcı bir tedavi seçeneğidir. Kemik iliği nakli olan çocuklar yaşıtları gibi sağlıkla büyüyüp gelişebilmektedir.

Giriş: 24 Mayıs 2022 | Güncelleme: 24 Mayıs 2022 | Okunma: 487

Kaynak: Memorial Ä°letiÅŸim