"Bazen beraber susmak bile destek olmaktır"

Bezmiâlem Vakıf Üniversitesi Hastanesi’nden Uzm. Kln. Psk. Begüm Demir, depremden etkilenen vatandaşlara yönelik psikolojik ilkyardım denebilecek faaliyetlerin nasıl gerçekleştirilmesi gerektiğini anlattı.

Tepki ve davranışlarını kabullenin

Psikolojik ilk yardıma ihtiyacı olduğunu düşündüğünüz kişilere kendinizi tanıtarak ve orada yardım için bulunduğunuzu ifade ederek yaklaşmak doğru olacaktır diyen Demir, Kişi ile karşılaştığınızda ağlıyor olabilir, öfkeli olabilir. Bu durumları göze alarak ve sakinliğinizi koruyarak yaklaşılmalı, kişinin duygularını yaşamasına engel olunmamalıdır. Anlatmak istedikleri olabildiğince sözünü kesmeden dinlenilmeli, kişinin tepki ve davranışlarını kabul ederek yargılamadan yaklaşılmalıdır. O an sessiz kalmak ya da bir şey anlatmak istemeyebilir anlatması için zorlamada bulunmadan onunla beraber sessiz kalarak da yanında olduğunuzu hissettirebilirsiniz dedi.

Depremzedeye nasıl yaklaşılmalı

Depremzede vatandaşların sorduğu sorulara doğru bilgiler verilmesi gerektiğini kaydeden Demir, Kişiye Her şey daha iyi olacak, en azından hayattasın gibi basit güvenceler ve gerçekçi olmayan nasihatlerde bulunmamalıdır. Şimdi ve gelecekte nasıl hissetmesi neler yapması gerektiğine yönelik yönlendirmelerden uzak durulmalıdır. Bu yaklaşım kişinin özyeterliliğini düşürür. Kişiyi kendi ihtiyaçlarını karşılaması için cesaretlendirebilirsiniz. Bu şekilde kişinin kendisine olan güveninin artması sağlanabilir. Tutamayacağınız sözler vermemeye özen gösterin zira bu sözler gerçekleşmediğinde güvensizlik ve umutsuzluk duyguları tetiklenmiş olur. Geçmişe dair, Keşke şöyle olsaydı gibi cümleler kurmaktan kesinlikle kaçının. Bu cümleler kişide, suçluluk, yetersizlik gibi olumsuz duygular oluşturur. Eleştirel değil empatik tutum sergilemeye özen gösterin. Bazen kişiler psikolojik ilk yardıma ihtiyaç duymayabilir veya bu yardımı istemeyebilir. Yardım istemeyen kişileri zorlamamaya dikkat edin ve sadece destek istediklerinde kolayca ulaşılabilir olun ifadelerini kullandı.

Deprem toplumsal bir travma oluÅŸturur

Depremin toplumsal bir travma oluşturduğunun altını çizen Demir, Kişilerin bu süreç içerisinde, normalde yapmadığı tepkiler vermesini ve yoğun duygular içine girebilecek olmasını, olağan dışı bir duruma karşı verilen olağan bir tepki olarak değerlendiririz. Travma kavramı, yalnızca travmatik sürece maruz kalan kişileri değil yaşanılan duruma doğrudan ya da dolaylı olarak tanık olan tüm toplumu etkileyebilen bir durumdur. Bundan dolayı, travmatik olayın etki ettiği toplumda üzüntü, öfke, suçluluk, çaresizlik, yabancılaşma ve kaygı gibi birçok duygunun kişilerde etki bıraktığı söylenebilir. Duygusal belirtilere fiziksel belirtiler de eşlik edebilir, baş ağrısı, mide ağrısı, göğüs ağrısı, diş sıkma, çarpıntı ve uyku düzensizliği görülebilir dedi.

Suçluluk hissetmek çok normal ve insani

Tüm bu duygular yaÅŸanırken toplumun harekete geçme isteÄŸi ile birlik olup yardımlaÅŸma faaliyetlerine katılması, toplumun güvenlik algısının zemininin yeniden onarılmasına da destek olur ifadelerini kullanan Demir, YardımlaÅŸmaya destek olmak ve yardımlaÅŸma faaliyetlerinin gerçekleÅŸtiÄŸine tanıklık etmek de kiÅŸilerde umut duygusunun tekrardan oluÅŸmaya baÅŸlamasını saÄŸlayacaktır. Bireyler, depreme maruz kalan ve olumsuz süreçler geçiren diÄŸer kiÅŸilerle kendi durumlarını kıyaslayarak suçluluk duygusu hissedebilmektedir. Bu his, olası ve insani bir durumdur.  Ben ihtiyaçlarımı burada rahatça karşılayabiliyorken depreme maruz kalan kiÅŸilerin zorluk yaşıyor olması beni rahatsız hissettiriyor gibi suçluluk hissi baÅŸta olmak üzere çeÅŸitli duygular yaratabilen düşünceleri düzenleyebilmek adına kiÅŸinin, duruma yönelik olarak, ‘Ben ÅŸu an bu durumu yaÅŸayan insanlar için neler yapabilirim bu durumda benim fayda saÄŸlayacağım noktalar neler olabilir’ ÅŸeklinde, kiÅŸilerin neler yapabileceÄŸini düşünmesi ve depremzedelere maddi veya manevi destek verebilmesi, bir ÅŸeyleri olumlu yönde etki edebileceÄŸi ve deÄŸiÅŸtirebileceÄŸi potansiyelinin olduÄŸunu fark etmesini saÄŸlayarak suçluluk, üzüntü, öfke gibi duygularını dengelemesine yardımcı olacaktır ÅŸeklinde konuÅŸtu.

Akut stres bozukluğu görülebilir

Deprem sonrasında yaşanan olumsuz süreçlerden dolayı kişilerde akut stres bozukluğu görülebileceğine dikkat çeken Demir, Belirtilere bakıldığında; yaşanılan travmatik olayın rüyalarda ve zihinde tekrarlayarak canlanması, olumsuz duygu ve düşünceler, yaşadığı travma ile ilgili ilişkilendirdiği durum, kişi, nesne, mekan gibi uyaranlardan kaçınma isteği, uyku bozuklukları gibi durumlar gözlemlenebilir. Bu durumlarda, sosyal destek büyük önem taşır. Duygu ve düşüncelerinizi birileriyle paylaşmak rahatlama sağlayabilir. Akut stres bozukluğu geçici bir durumdur. Bir ay içerisinde geçmesi beklenir fakat bir aydan daha uzun sürdüğü ve yoğunluğunun geçmediği durumlarda kişinin profesyonel bir destek alması önerilir diyerek sözlerini tamamladı.

Giriş: 13 Şubat 2023 | Güncelleme: 13 Şubat 2023 | Okunma: 407

Kaynak: Bezmialem Vakıf Üniversitesi