Harşıt Çayında Dereler ve Köprüler

Gümüşhane Vavuk Dağı kuzey eteklerinden doğan Harşıt Çayı, Sifon deresi ismiyle kaynağını alıp Gümüşhane yi baştanbaşa kat ederek Torul, Özkürtün ve Kürtün ilçesine bağlı Günyüzü (Törnük) köyünden sonra Gümüşhane topraklarını terk ederek Doğankent Çatalağaç (Şadı) köyünden itibaren Giresun topraklarına girip, Doğankent ten geçerek, Eymür ü aşıp Tirebolu Körliman dan Karadeniz e dökülmektedir. Harşıt Çayı, suyu bol yükseklerden eğimle hızlı akan bir nehirdir. İlkbahar mevsiminde dağlarda karların da erimesiyle su seviyesi yükselir ve adeta hırçınlaşarak önüne geleni sürükleyip götürür. Karadeniz'e yaklaştıkça eni ortalama 40 ile 70 metreleri bulur. Yıllarca bıkmadan ve usanmadan iki vadi boyunca akan Harşıt Çayı toplam 142 km uzunluğunda olup sağ ve sol yamaçlarından akan, irili ufaklı birçok dereciklerle de beslenmektedir. Harşıt Çayının neşesini artıran bu derecikler, vadi boylarından itibaren alçaldıkça çoğalarak Harşıt Çayına ulaşmanın adeta coşkusunu yaşarlar. Sessiz ve sakin akışlarının yanı sıra zaman zaman bölgenin fazla yağış almasıyla birlikte önlerine çıkanları alabildiğince götürerek Harşıt Çayına ulaştırırlar.

Asırlarca yorulmadan Harşıt Çayının akışına katkı sağlayan irili ve ufaklı bu derecikler şunlardır,

1-Yağmurdere Beldesi, Yağmur deresi

2-Pirahmet, Tezene Deresi

3-Akhisar köyü, Akhisar Deresi

4-Çamlıköy, Çamlıköy Deresi

5-Yeşilyurt, Yeşildere Deresi

6-Yağlıdere Beldesi, İkisu Deresi

7-Şiran (Övündü) Köyü, Şiran Deresi

8-Torul Merkez, Nivene Deresi

9-Torul Merkez, Köstere Deresi

10-Torul Merkez, Musalla Deresi

11-Torul Merkez, Artabel Deresi

12-Torul Merkez, Çit Deresi

13-Budak Köyü, Şive Deresi

14-Tanere, Zigana Deresi

15-Aksüt Köyü, Limni Deresi

16-Kirazlık Köyü,  Kirazlık Deresi

17-Koruyana Mahallesi, Koruyana Deresi

18-Aşağı Karadere Köyü, Karadere Deresi

19-Harıt Köyü, Kazıkbeli Deresi

20-Araköy, Araköy Deresi

21-Süme Köyü, Süme Deresi

22-Süme Köyü,  Kireç Deresi

23-Çeriçukur Köyü, Çeriçukur Deresi 1

24-Çeriçukur Köyü, Çeriçukur deresi 2

25-Yeşilköy, Örümcek Deresi

26-Kızılot Köyü, Kızılot Deresi

27-Elceğiz Köyü, Elceğiz Deresi

28-Şıhlı Köyü, Çatalkaya Deresi

29-Üçtaş Köyü, Hamballu Deresi

30-Üçtaş Köyü, Çayıriçi Deresi

31-Üçtaş Köyü, Keçi deresi

32-Üçtaş Köyü, Oğlak Deresi

33-Üçtaş Köyü, Çöllen Deresi

34-Üçtaş Köyü, Küreklik Deresi

35-Üçtaş Köyü, Garip Deresi

36-Üçtaş Köyü, Akköy Deresi

37-Çatalağaç Köyü, Derindere Deresi

38-Çatalağaç Köyü, Kösedere

39-Çatalağaç Köyü, Erik Deresi

40-Doymuş Köyü, Gökçebel Suyu

41-Doymuş Köyü, Değirmeniçi Deresi

42-Doymuş Köyü, Üzümce Deresi

43-Yeniköy, İslam Deresi

44-Güvenlik Köyü, Kanyaş Suyu

45-Süttaşı Mahallesi, Kavraz Deresi

46-Süttaşı Mahallesi, Küstük Deresi

47-Süttaşı Mahallesi, Çöcen Deresi

48-Söğütağzı Köyü, Kozan Deresi

49-Güdül Köyü, Güdül Deresi

50-Kozköy, Gıcık Deresi

51-Eymür Köyü, Kargaköy Deresi

52-Eymür Köyü, Eymür Deresi

53-Karaahmetli Köyü, Mursal Deresi

54-Aslancık Köyü, İndibi (Karayalak) Deresi

55-Aslancık Köyü, Aslancık Deresi

Harşıt Vadisine Karadeniz iklimi hakimdir. Yörede, yaz ayları yağışlı ve kış mevsimi ılık geçmektedir. Bitki örtüsü vadiden itibaren bölgeye hakim olup, yükseklere çıkıldıkça yeşil platolarla karşılaşmak mümkündür. Bölge, coğrafi şartlar açısından da oldukça zor bir yerdir. Vadinin her iki yakası, bazı alanlarda birbirine oldukça yakın olup adeta ulaşıma geçit vermemektedir. Bu sebeple insanlar araç yolu bulunmadığı dönemlerde, bu kısa mesafeleri çok uzun zaman zarfında ilerlemişlerdir. Eski çağlardan 20.yy gelinceye kadar bölgede yaşayan halk, dağınık yerleşim sonucu küçük derecikleri aşmak için ağaçtan ve Harşıt Çayı üzerine taştan kemer köprüler yapmışlardır. Tarihi eser niteliğindeki bu köprüler asırlarca ayakta durmalarına rağmen, çok az bir kısmı günümüze ulaşmıştır. Harşıt Çayı, birçok medeniyetlerle birlikte coşup taşdığı zamanlarda bile bu eserlerin ayakta kalmasına müsaade etmiş ve maalesef Tirebolu dan Gümüşhane ye kadar yapılan araç yolu çalışmaları sırasında bu tarihi taş köprüler birer birer yok edilmişlerdir.

Harşıt Çayında ayakta kalmayı başarıp, günümüze ulaşan tarihi kemer köprüler şunlardır,

1-Gümüşhane Köprübaşı Köprüsü

2-İkisu Köprüsü

3-Torul Köprüsü

4-Torul-Trabzon Transit Köprüsü (Bu köprü şuan yayalara açık olup, araç trafiğe kapalıdır)

Yakın zamana kadar ayakta olan Uluköy Köprüsü de korumaya alınmayıp kaderine terk edilerek adeta yok olmasına seyirci kalınmıştır.

Koruyup bu güne ulaştıramadığımız tarihi kemer köprüler şunlardır,

1-Tirebolu Köprübaşı Köprüsü

2-Harşıt Köprüsü

3-Doymuş Köprüsü

4-Şadı Köprüsü 1

5-Şadı Köprüsü 2

6-Yanık Köprü

7-Uluköy Köprüsü

8-Kürtün Köprüsü (Kürtün barajı altında kaldı)

9-Koruyana Köprüsü (Torul barajı altında kaldı)

10-Aksüt Köprüsü (Torul barajı altında kaldı)

11-Yeşilköy Köprüsü (Torul barajı altında kaldı)

12-Daltaban Köprüsü

Bugün halen Harşıt Çayı üzerinde faaliyette olup, bazıları yeni ve bazıları da eski yerlerine yapılmış köprüler şunlardır,

1-Tirebolu Transit Köprüsü

2-Körliman Köprüsü

3-Aslancık Köprüsü (yaya köprüsü)

4-Ketençukur Köprüsü (yaya köprüsü)

5-Eymür Köprüsü

6-Ataköy (Kargaköy) Köprüsü

7-Oryaca Köprüsü

8-Kozköy Köprüsü (yaya köprüsü)

9-Oyraca Köprüsü 1 (yaya köprüsü)

10-Oyraca Köprüsü 2 (yaya köprüsü)

11-Sadaklı Köprüsü (yaya köprüsü)

12-Doğankent Köprüsü

13-Harşıt Köprüsü

14-Yeniköy (Yerlice) Köprüsü (yaya köprüsü)

15-Yeniköy (Yerlice) Köprüsü

16-Yeniköy (Yerlice) İslam Köprüsü (yaya köprüsü)

17-Doymuş Köprüsü

18-Şadı Köprüsü (yaya köprüsü)

19-Yanık Köprü

20-Akköy Köprüsü 1

21-Akköy Köprüsü 2

22-Harşıt–1 Köprüsü

23-Elceğiz Köprüsü

24-Taşlıca Köprüsü 1 (yaya köprüsü)

25-Taşlıca Köprüsü 2 (yaya köprüsü)

26-Uluköy Köprüsü

27-Çeriçukur Köprüsü (yaya köprüsü)

28-Kazıkbeli Köprüsü

29-Araköy Köprüsü (yaya köprüsü)

30-Yurtköy Köprüsü

31-Kirazlık Köprüsü

32-Torul - Trabzon Transit Köprüsü (yaya köprüsü)

33-Torul Köprüsü

34-Ardasa Köprüsü

35-İkisu Köprüsü

36-Harmancık Köprüsü

37-Mescitli Köprüsü

38-Daltaban Köprüsü

39-Gümüşhane Köprübaşı Köprüsü 1

40-Gümüşhane Köprübaşı Köprüsü 2

41-Bağlarbaşı Köprüsü

42-Pirahmet Köprüsü

43-Kale Köprüsü

44-Harşıt–25 Köprüsü. Günyüzü Köyü altından Vavuf dağına kadar 1 den 25 e varan Harşıt adı altında 25 adet köprü bulunmaktadır. Bu köprüler yeni araç yoluyla birlikte yapılmış olup, yolun Çay üzerindeki geçiş noktalarına verilmiş olan isimlerdir.

20.yy ortalarından sonra araç trafiğine açılan Harşıt Vadisinde, güneydoğu yönünde çıkılırken bazı alanlarda, vadi yamaçlarının birbirine yakın olup geçit vermediği kaya silsileleri ve sarp araziler bugün toplam 16 adet tünelle geçilmişlerdir. Bunlar,

1-Gümüşhane Tüneli

2-Hacı Emin Tüneli I

3-Hacı Emin Tüneli II

4-Hacı Emin Tüneli III

5-Mescitli Tüneli 1

6-Mescitli Tüneli 2

7-Mescitli Tüneli 3

8-İkisu Tüneli (Harmancık)

9-Kirazlık Tüneli

10-Özkürtün Tüneli

11-Kürtün Tüneli

12-Taşlıca Tüneli

13-Elceğiz Tüneli

14-Günyüzü Tüneli I

15-Günyüzü Tüneli II

16-Güvenlik Tüneli.

01.10.2010 

Seyit GÜVENDİ

Doğankent / Giresun