Giresun ve Şebinkarahisarın Maden Potansiyeli

Şebinkarahisar günümüzde Giresun a bağlı olmasına karşın Osmanlı döneminde her ikisi de farklı yerlere bağlı olduklarından ayrıca Cumhuriyet in ilk yıllarında bu durum devam ettiğinden, başlıkta ayrı, ayrı gösterilmiştir.

Pek çok yazımızda, Selçuklular döneminden itibaren (XIII.YZ.) kayıtlara geçtiği üzere Şebinkarahisar da Şap madeni üretilip işlenerek yurt dışına özellikle İtalya ya ihraç edilmekte olduğunu belirtmiştik. İleriki dönemlerde bu madenin imtiyaz hakkının Mustafa Fazıl Paşa ya verilmiş olduğunu BOA daki 17/N71289(Hicri), Dosya No: 133, Gömlek No: 5701, Fon Kodu: İ.MMS Karahisar-i Şarki ye tabi Üsküne karyesi civarında simli kuşun madeni imtiyazının Mustafa fazıl Paşa ya doksan seneliğine ihale edildiği konulu belgeden anlamaktayız.

Aynı konuya ilişkin olarak bir belgede bu mahalle ilgi olarak (23/S/1303,498,25,ŞD)Esküne karyesi civarında Hayvan ve Katır Alayı nam mahal denilirken, bir diğerinde (12/L/1316,1270,95222,BEO) ise İskender karyesi civarında demektedir.

Aşağıda orijinal haliyle verilmiş olan 1923 tarihli harita Şebinkarahisar ve Alucranın üst kısmından sahile kadar olan yerlerdeki maden bölgelerinin pek çoğunu yer isimleriyle birlikte vermektedir. Çözünürlüğü yüksek olan bu fotoğrafta bölgedeki yerleşim yerlerini tüm detay ve eski isimleriyle görmek mümkün olmaktadır. Maden çıkarılan köylerin başında kazma-kürek işareti bulunmaktadır.

Ayrıca, Başbakanlık Cumhuriyet Arşivi nde bulunan ve İnternet üzerinden sorgulama yapılan bilgilere göre Giresun ve Şebinkarahisar la ilgili olarak maden işletme ruhsatına konu olmuş yerler ve maden çeşitleri aşağıdaki gibidir.

TARİH    SAYI    DOSYA    FON KODU    YER NO

10/6/1930 -       19130     30.10.0.0    175.210.1

Giresun un Hark Köyündeki Bakır madenine ait imtiyazı feshedilen Kırzade Şevki Bey in kanuni süresi içinde imtiyaz dilekçesi vermediği.

28/3/1926    3401    -    30.18.1.1    18.22.18

Giresun a bağlı Karakaya köyünde Hanri Edvin Pers adlı İngiliz e ait Bakır madeni işletme imtiyazının feshi.

28/3/1926    3403    192-16    30.18.1.1    18.22.20

Giresun a bağlı İsrail köyünde Hanri Edvin Pers adlı İngiliz e ait Bakır madeni işletme imtiyazının feshi.

3/9/1930    9925    195-60    30.18.1.2    13.60.9

Giresun un Tirebolu kazası Hark Köyünde Bakır madeni imtiyazının fesh edilmesi.

8/6/1933    14540    195-60    30.18.1.2    37.44.1

Giresun un Bada, Eldeçivil ve Bugalı köylerinde Demir ve Manganez arama ruhsatnamesinin Mahmure ye satılması.

12/11/1938    98522    192-108    30.18.1.2    85.95.7

Giresun un Görele kazasının köylerinde bulunan Bakır ve Simli Kurşun madenleri imtiyazının feshi.

22/3/1948    3/7241    67-7    30.18.1.2    116.22.14

Giresun un Bulancak ilçesinin 5 köyünde Mağnezyum ve Linyit madenleri aramak isteyen Cemal Eriş, Hayri Ögelman ve Selahattin Ögelman ın isteklerinin belirtilen bölgenin askeri bakımdan sakıncalı olduğundan reddi.

22/3/1948    3/7242    67-7    30.18.1.2    116.22.15

Cemal Eriş, Hayri Ögelman ve Selahattin Ögelman ın Giresun un Tirebolu, Civil, Bada ve İlegür köylerinde Manganezyum madeni aramak isteyen taleplerinin reddi.

1/7/1967    84466    6472    30.18.1.2    208.48.9

Giresun un Tirebolu ilçesine bağlı Arslancık köyü civarında bulunan Bakır, Kurşun ve Çinko ile karışık Pirit madeninin işletme imtiyazının Etibank Genel Müdürlüğü ne verilmesi

3/8/1967    86426    6471    30.18.1.2    209.58.5

Giresun Köseler köyü civarında bulunan Bakır, Kurşun ve Çinko ile Pirit madenin işletilmesi imtiyazının Etibank genel Müdürlüğü ne verilmesi.

23/11/1959    409    256    310.10.0.28    1201.1703.0

Giresun Camiyanı nda Etibank Genel Müdürlüğü ne verilen Bakır, Kurşun, Çinko ve Pirit madeni işletme ruhsatı.

28/5/1968    410    257    310.10.0.28    1205.1707.0

Giresun Köseler de Etibank Genel Müdürlüğüne verilen Bakır, Kurşun, Çinko ve Pirit madeni işletme ruhsatı.

26/3/1968    411    258    310.10.0.28    1205.1708.0

Giresun Aslancıkta Etibank Genel Müdürlüğüne verilen Bakır, Kurşun, Çinko ve Pirit madeni işletme ruhsatı.

-    437    -    310.10.1.28    1207.1708.0

Giresun Kemaliyede verilen Şap madeni ruhsatı.

17/5/1972    661    479    310.10.0.28    1208.1711.0

Giresun Eskünede Mortaş Madencilik Ltd.Şti.ne verilen Çinko ve Kurşun madeni işletme ruhsatı.

30/5/1973    1187    555    310.10.0.28    1209.1712.0

Giresun, Eynecede galen madencilik ve Tic.Ltd.Şti. ile Etibank Genel Müdürlüğüne verilen Bakır, Çinko ve Kurşun madeni işletme ruhsatı.

16/7/1974    1338    641    310.10.0.28    1210.1713.0

Giresun, Şemsettin de Etibank Genel Müdürlüğüne verilen Pirit madeni işletme ruhsatı.

25/5/1973    1511    570    310.10.0.28    1211.1714.0

Giresun, Hacı Mahmutluda Etibank Genel Müdürlüğüne verilen Bakır madeni işletme ruhsatı.

29/9/1975    1603    6495    310.10.0.28    1212.1715.0

Giresun Tireboluda Demir Export A.Ş.ne verilen Çinko madeni işletme ruhsatı.

14/2/1967    1708    5998    310.10.0.28    1213.1716.0

Giresun, Hacı Mahmutluda Etibank Genel Müdürlüğüne verilen Pirit madeni arama ruhsatı.

10/9/1970    1713    10977    310.10.0.28    1213.1717.0

Giresun, Keçiköyde M.T.A ya verilen Çinko madeni arama ruhsatı.

12.2.1965    1756    1265    310.10.0.28    1214.1718.0

Giresun, Karaköyde Abidin İspir e verilen Maden Kömürü arama ruhsatı.

8/12/1966    1761    4216    310.10.0.28    1215.1719.0

Giresun, Maden de Fumegal madencilik Ltd.Şti. ne verilen Çinko, Bakır ve Kurşun madeni arama ruhsatı.

7/171977    1879    5436    310.10.0.28    1215.1720.0

Giresun, Hamidiye de Etibank Genel Müdürlüğüne verilen Çinko, Bakır ve Pirit madeni arama ruhsatı.

20/4/1976    2295    320    310.10.0.28    1216.1721.0

Giresun, Pınarlar’da Renktaş Koll.Şti.’ne verilen Mermer işletme ruhsatı.

14/4/1907    3    443    310.10.0.61    2502.3359.0

Trabzon (Giresun) Seyitköy de Emil Buduvana Bakır, Kurşun, Çinko madeni işletme ruhsatı.

14/4/1907    4    442    310.10.0.61    2502.3360.0

Trabzon (Giresun) Yumralthisar da Ludvik Şakıldır a verilen Bakır, Kurşun, Çinko madeni işletme ruhsatı.

26/10/1908    55    5736    310.10.0.61    2505.3372.0

Trabzon (Giresun) Piraziz de Kirkor Vasil e verilen Bakır madeni işletme ruhsatı.

26/5/1909    65    4744    310.10.0.61    2506.3375.0

Trabzon (Giresun) Harkköy de Şevki Efendi ye verilen Bakır madeni işletme ruhsatı.

26/5/1909    66    4743    310.10.0.61    2507.3376.0

Trabzon (Giresun) Kuzgun ile Ketençukur da Banderli ye verilen Bakır, Kurşun, Manganez, Çinko madeni işletme ruhsatı.

27/6/1926    75    21    310.10.0.61    2508.3379.0

Trabzon (Giresun) Tekmezar ile Yaslıbahçe de Hasan Tahsin e verilen Simli Kurşun Madeni, Bakır, Çinko madeni işletme ruhsatı.

19/4/1910    82    4815    310.10.0.61    2509.3380.0

Trabzon (Giresun) Hisarüstü ile Bayramşah ta Ahmet Turan a verilen Bakır ve Simli Kurşun madeni işletme ruhsatı.

19/4/1910    83    4814    310.10.0.61    2509.3381.0

Trabzon(Giresun) Kuşkaya da Ahmet Turan a verilen Simli Kurşun ve Bakır madeni işletme ruhsatı.

7/3/1920    141    11    310.10.0.61    2512.3395

Trabzon (Giresun) Kızılelma, gebeş ile Çanakçı da Ahmet Turan a verilen Bakır, Kurşun, Manganez ve Çinko madeni işletme ruhsatı.

6/10/1915    151    -    310.10.0.61    2512.3397.0

Trabzon (Giresun) Gırtlak ta Hamilton a verilen Bakır madeni ruhsatı.

7/11/1892    184    -    310.10.0.61    2513.3399.0

Trabzon (Giresun) Pozat ta Tevfik Bey e verilen Simli Kuşun madeni ruhsatı.

6/5/1887    380    -    310.10.0.61    2515.3402.0

Trabzon (Giresun) Ada’da Kirkor Yakutcıyan a verilen Simli Kurşun madeni ruhsatı.

0/0/1929    442    -    310.10.0.61    2515.3404.0

Trabzon (Giresun) Kevanpınar da Hanri Edvin Peres e verilen Bakır ve Pirit madeni ruhsatı.

0/3/1884    434    -    310.10.0.61    2515.3403.0

Trabzon (Giresun) Çakırlı ile Karabulduk ta Lonidis Zarifi ye verilen ve Simli Kurşu Antimuan madeni ruhsatı.

23/12/1879    444    -    310.10.0.61    2515.3405.0

Trabzon (Giresun) Karaman ile Aptalsuyu nda Cord Paraçoti ye verilen Manganez madeni ruhsatı.

28/4/1888    566    -    310.10.0.61    2516.3408.0

Trabzon (Giresun) Kiyan da Thomas ve Davit Sebuh a verilen Bakır ve Simli Kurşun madeni ruhsatı.

27/10/1938    568    -    310.10.0.61    2516.3410.0

Trabzon (Giresun) Karabörk, Akköy ile Sadegür de Sebuh Tomas a verilen Bakır ve Simli Kurşun madeni ruhsatı.

23/6/1888    569    -    310.10.0.61    2516.3411.0

Trabzon (Giresun) Sadegür de Davit Sebuh ve Suvan Tomas a verilen Bakır madeni ruhsatı.

23/6/1888    571    -    310.10.0.61    2516.3412.0

Trabzon (Giresun) Karayürek de Davit Sebuh ve Ton Thomas a verilen Bakır ve Simli Kurşun madeni ruhsatı.

23/6/1888    572    -    310.10.0.61    2516.34.13.0

Trabzon (Giresun) Akköy de Davit Sebuh ve Suvan Tomas a verilen Bakır madeni ile Simli Kurşun madeni ruhsatı.

14/10/1928    -    19126    30.10.0.0    175.209.15

Şebinkarahisar da Mustafa Fazıl Paşa varislerinin ellerinde bulunan Simli Kurşun madeni imtiyazının iptali isteği.

26/6/1929    8186    -    30.18.1.2    4.37.13

Şebinkarahisar ın Sobak ve Katıralanı köylerindeki Simli Kurşun madeni imtiyazının feshi.

Görüldüğü gibi muhtelif tarihlerde Giresun un pek çok köyünde maden arama ve işletme ruhsatı verilmiş, bunların bir kısmı da daha sonra iptal edilmiştir. Giresun un maden potansiyeline baktığımızda ağırlıklı olarak Bakır, Simli Kurşun, Magnezyum, Linyit, Maden Kömürü, Mermer, Çinko, Pirit, Şap, Demir ve Antimuan madenlerinin olduğunu görmekteyiz.



Bu madenlerin günümüzde işletilip, işletilmediğini anılan yerlerin yerel yöneticileri bilir. Ancak rezervleri bitmiş değildir, herhalde. Bu kadar maden ocağı Giresun genelinde faaliyet gösterecek olsa işsizlik sorununu çözme yönünde önemli katkısı olacağı kesindir. Selçuklu döneminde Şebinkarahisar da sadece Şap madeninde 1000 çalışan olduğunu düşündüğümüzde, madencilik sekrörünün oluşturacağı katma değer ve yan sanayi ile birlikte bölgeye sağlayacağı katkı hiç de küçümsenecek oranda olmayacaktır.

1 Mart 1289(1872-73)

İşbu harita fen nizamına tevfikan tersim ve tanzim edildiği cihetle tasdik kılındı.

Mühendis Ziya

İşbu harita maden heyeti fenniyesi tarafından nizamına muvafık surette tersim edildiği tasdik kılınmakla canibi nezaretten tahdim kılındı.

Orman ve Maadin ve Ziraat Nazırı

O günün koşullarında bu madenleri tesbit etmiş, çıkarmış ve yer yer işlemişlerdir. Günümüz teknik imkanlarıyla daha niceleri tesbit edilebilir. Belki de edilmiştir ve işletiliyordur. Bunu yerel yöneticiler bilir. Bu bilgiler üzerinden 50 yıldan fazla bir zaman geçtiği için açıklanan bilgiler olduğundan herkese açıktır. Ancak yenileriyle ilgili bilgi ilgililerine aittir.

Şu bir gerçektir ki Giresun maden potansiyeli olarak oldukça zengin bir ildir. Çıkartılacak madenin taşınması, işlenmesi bölge ekonomisine olduğu kadar ulusal ekonomiye de katkı sağlayacaktır. Yüzyıllar önce bu madenlerin rahatça sahile taşınabilmesi için yollar inşa edilmiş bu yolun bakım ve güvenliğiyle özel olarak ilgilenilmiştir.

Kazankaya Maden potansiyeli ve işletmesi açısından önem arzettiğinde Şebinkarahisar dan başlayan yol Kazankayadan kıvrılarak Kümbete çıkmakta oradan da Giresun a sahile, limana ulaşmaktadır.

Saygılarımla, Murat Tosun

muratdursuntosun@hotmail.com

Daha Fazla Bilgi İçin Tıklayınız